Osmanlıpadişahlarının en büyüklerinden biri olan İkinci Murad, 12 Temmuz1444′te Macarlarla yaptığı barış andlaşması ile Osmanlı tarihindekiikinci mağlûbiyeti kabul ediyor ve 1437′den beri Haçlılarla sürüpgitmekte olan savaş faslını kapayarak kendi isteği ile padişahlıktançekiliyordu. Hiç şüphesiz, Ankara bozgunluğunun bile sarsamadığıOsmanlı Türklerini Jan Hunyadın birkaç zaferi yıkamazdı. Fakat Macar,Leh, Alman, Romen ve Hırvat orduları ile yedi yıldır yapılan boğuşma,devleti de, Sultan Murad’ı da yormuştu. Osmanlı hanedanı içinde ilkşair olan tedbirli, kahraman, ulu himmetli ve temiz yürekli İkinciMurad ruhunun aradığı sükûnu yeşillikler ve sessizlikler arasındabulmak için Manisaya çekiliyor ve tahtını da 13 yaşındaki oğluna,yarının İstanbul fatihine bırakıyordu.Osmanlıtahtına tecrübesiz bir çocuğun gelişi müteassıp Haçlılar muhitinde birümit ve istek doğurdu. Bu fırsattan istifade ederek Türkleri Avrupadanatmak kuruntusu gönüllerine yerleşti. Barış imzalanalı on gün olmuştu.İncil üzeri yemin ederek verdikleri sözü nasıl bozacaklarınıdüşünüyorlardı. Papanın vekili “başka dine mensup olanlarla yapılanyeminin hükmü yoktur” diye fetva verdi ve derhal harp hazırlığı başladı.Haçlıordusunun çekirdeğini seçme ve çelik zırhlı Macar atlıları teşkilediyordu. Buna Almanlar, Lehliler, Romenler, Hırvatlar dakatılmışlardı. Macaristan kralı orduda bulunduğu halde başkumandanlıkmeşhur Jan Hunyada verilmiş ve ordu 20 Eylülde Orsuvaya gelip Tunayıgeçmişti. Fakat büyük maksatla ve ümitlerle yola çıkan bu ordu,kararlaştırdığı sevkulceyş harekâtını muvaffakiyetle tatbik edemiyor,ağır hareket ediyordu. Macar kralının 250 arabaya yükletilenağırlıkları ve ordunun diğer lüzumsuz eşyası bu ordunun yürüyüşünügeciktiriyor ve Türklere vakit kazandırıyordu. Haçlı ordusu 26 EylûldeVidine yetişti. Orsuva ile Vidin arasındaki 110 kilometre beş gündealınmıştı. Demek ki günde ancak 22 kilometre yürünüyordu. Halbuki busırada Türkler Anadoludan bunun iki misli çabuklukla yürüyüş yaparakdüşmanlarını karşılamağa koşuyorlardı.Vidinönüne gelen düşman birkaç gün taarruz ettiyse de şehri alamadı. OrandanRahovaya gelindi. Türkler şehri boşaltmışlardı. Haçlılar boş şehregirdiler.6ilkteşrinde Niğeboluya gelen Haçlılar Firuz Beğ oğlu Mehmed Beğkumandasındaki Türk garnizonu tarafindan durduruldu. Haçlılar şehrialamadılar; burada da boşuna zayiat verdiler.Haçlıordusu geçtiği yerleri yakıp yıkarak Razgrada, oradan da müstahkem birşehir olan Yenipazara geldi. Burasını savaşla alıp içindekilerikılıçtan geçirdiler.24ilkteşrinde Şumnu, Varna, Petriç, Kavarna şehirlerine beyannamelergönderilerek teslim oldukları taktirde serbest bırakılacakları, aksitakdirde kılıçtan geçirilecekleri bildirildi. Fakat bütün şehirlerteslim teklifıni reddettiler.26ilkteşrinde Haçlılar Şumnuya taarruz etti. Türkler şiddetle karşıkoydularsa da yenildiler. Son dakikaya kadar müdafaa eden 50 kişihiçbir çare kalmadığını görünce esir düşmektense ölmeği tercih ederekkendilerini burçlardan aşağı attılar.HaçlılarŞumnuda beş gün kalarak vakit kaybettiler. 4 ikinciteşrinde Prevadiyegeldiler. Burasını da güçlükle alarak tahrip ettiler.6 ikinciteşrinde Petriç kasabasını da epey zayiat vererek alıp içindeki Türkleri kılıçtan geçirdiler.9ikinciteşrinde Varna’nın önüne geldiler. Akşam karanlığı basarken Türkordusunun, kendi gerilerinde toplu bir halde bulunduğunu gören Haçlılarşaşırdılar. Aşağı yukarı 4 kilomere mesafede Türk ordugâhı kurulmuş veTürk ordusunun ateşleri yanmağa başlamıştı.Bunasıl böyle olmuştu? Tahttan çekilip Manisaya giden İkinci Murad hangisihirle ordusunun başında olarak gerilerine düşmüştü?Haçlılarınandlaşmayı bozarak yürüyüşe hazırlandıkları öğrenilince Türk devletadamları tehlikeyi sezmişler ve çocuk padişaha işi zarifane bir şekildeanlatarak babasını tahta çağırmasını teklif edip bunu İkinci Mehmedekabul ettirmişlerdi. Fakat Sultan Murad bu teklife red cevabı vermiş,bunun üzerine istikbalin İstanbul fatihi, tarihte pek tanınmış olan“padişahsanız ordunuzun başına geçin, padişahsam ordunuzun başınageçmenizi emrediyorum.” mealindeki mektupla İkinci Muradı tekrarpadişahlığı ele almağa mecbur etmişti. Ordusunun yenilmesinden ve büyükoğlu Alâeddinin ölümünden doğan acı ile dinlenmek için çekildiğiManisada beklediğini bulamıyan İkinci Murad büyük bir çabukluklaordusunu toplayıp hızla yürüdü. Gelibolu hizalarından Rumeliyegeçecekti. Fakat Haçlı donanmasının Gelibolu önünde beklediğiniöğrenince büyük bir karar çabukluğu ile doğuya yöneldi ve İstanbulBoğazına doğru ilerledi. Balıkesir-Bursa-Gemlik üzerinde yapılan bucebrî yürüyüş tamamı ile muvaffak olmuş bir hareketti. Gayet gizliolarak yapılmış, Gelibolu önünde bekliyen düşman donanması aldatılarakyerinde bırakılmıştı. Bu donanma boş yere Türk ordusunu ÇanakkaleBoğazında bekliyordu.Türkordusu Anadolu Hisarı önünden, İtalyan gemileri ile Rumeliye geçti.40.000 kişi olan Türk ordusu er başına bir duka altını istıyenİtalyanlara bu parayı vererek Rumeliye geçmiş ve hızla Edirneyeyürümüştü.Edirneyeilkteşrin ortalarında varıldı. Bu sırada düşman boşuna Niğeboluyusarmakla vakit geçiriyordu. Türk ordusu Edirne-Filibe-Şıpka-Tırnovayolu ile Niğeboluya varıldığı sırada düşman oradan çekilmiş, Şumnuyadoğru gitmişti. Niğboludaki Türk kuvvetleri de orduya katıldı. Doğuyadoğru ilerlendi. Haçlılar, Türk ordusunun kendi ardlarında olduğunubilmiyorlar, bu toprakları iyi tanıyan Türkler ise kendilerini saklamaksuretiyle yıldırım gibi ilerliyerek düşmana yaklaşıyorlardı.9ikinciteşrinde Haçlılara yetişmişlerdi. İki ordu ters cephe ileçarpışacaklardı. Çünkü Haçlılar arkalarını Varnaya vererek batı şimaledoğru cephe almışlar, Türkler ise cepheyi cenup doğuya doğrututmuşlardı.Macarkralı, Türk ordusunun dört kilometre uzakta olduğunu öğrenince atlarıneğerlerinin çıkarılmadan gecelenmesini emretti. Manevî kuvvetlerimükemmeldi. Macarların üstünlüğü zırhlı süvarilerden mürekkepolmalarında idi. Başkumandanları Jan Hunyad, Türklere karşı birkaçzafer kazanmış büyük bir kumandandı. İki tarafta da top vardı.Türkordusu Anadoludan 40.000 kişiyle Rumeliye geçmiş, burada da bazıkuvvetler kendisine eklenmişti. Edirnede bir miktar asker bıraktıklarıiçin 50.000 kişiden çok değildiler. Haçlılar ise 70.000 kadardı. Yanlışbir düşünce ile bazı Türk kaleleri önünde boşuna oyalanıp zayiatvermeselerdi Türk ordusuna göre daha üstün bir durumda bulunacaklardı.10İkinciteşrin 1444′te savaş başladı. Türkler, Haçlıların bozduklarıandlaşmayı bir kargıya geçirerek karargâha dikmişlerdi. Türk ordusununsağ kanadında Turhan Beğ buyruğundaki Rumeli Sipahileri, ortada KaracaPaşa buyruğundaki Anadolu sipahileri bulunuyordu. Sol kanattaakıncılarla hafif piyadeler olan azaplar vardı. Başkumandan olan İkinciMurad, kapıkulları yani yeniçeri ve kapıkulu sipahisi ile ihtiyayattabulunuyordu.Terscepha ile yapılan savaşta iki taraftan birinin mahvolacağı tabiî idi.Bu neticeyi kat’îleştiren sebeplerden birisi de iki tarafın azmindekişiddet ve kumandanlarındaki ustalıkla askerlerindeki kahramanlıktı.TaarruzaTürkler başladı. Türklerin sol kanadındaki 10.000 azap ve akıncı düşmansağ kanadına, onu çevirecek şekilde, yaklaştılar. Azaplar düşmanı okyağmuruna tuttuktan sonra akıncılar düşmana doğru saldırdılar. Aynızamanda Anadolu Beğlerbeğisi Karaca Paşa da Anadolu sipahileriyledüşmana şiddetle taarruza geçti. Düşman, azap ve akıncılarınyaklaşmalarına müsaade ettikten sonra zırhlı süvarileriyle pek sert birmukabil taarruzda bulundu ve hafif Türk kuvvetlerini geriye doğru sürdü.KaracaPaşa kuvvetleri ise karşılarındaki Hırvatları yenerek ilerlemeğebaşladılar. Hırvatlar gerilerindeki bütün ihtiyatları da harbe sokarakbu hücumu durdurmağa çalıştılarsa da muvaffak olamadılar. Hırvatlarbataklığa doğru sürülerek hepsi birden yok edildi.JanHunyad, kendi sağ kanadının kötü durumunu görünce kendi kumandasınaaldığı Macar ve Boşnak kuwetleriyle Karaca Paşaya saldırdı. Bu yanhücumu pek yaman oldu. Çok kanlı olan çarpışmada Karaca Paşa şehitdüştü. Anadolu sipahileri, yeniçerilerin soluna kadar çekildiler.Türksağ kanadındaki Rumeli sipahileri de merkez solla birlikte düşmanataarruza geçmişlerdi. Düşman, zırhlı süvarileriyle bunlara da mukabilbir taarruz yaparak Rumeli sipahilerini geriye sürdüyse deihtiyatlarını alan sağ kanat yeniden saldırarak Haçlıları püskürtüptakibe başladı.
Düşmanbaşkumandanı Jan Hunyad kendi sağ kanadındaki durumu düzelttikten sonraşimdi bozulan sol kanadını da düzeltmek için Macar kralının yanındabulunan ihtiyat alaylarından birini alarak yardıma koştu. Turhan BeğinRumeli sipahilerini geri itmeğe başladı. Anadolu sipahileri deyeniçerilerin sağına çekilip cephe kurdular.
Savaşın buraya kadar olan kısmı Haçlıların lehine gibi gözüküyordu. Herne kadar Hırvatlar mahvedilmişse de Türk ordusunun kanatlarıyla ortasıçekilmeğe mecbur edilmiş ve cephe, padişahın yedek kuvvetleri olanyeniçerilerle kapıkulu sipahilerinin önüne kadar gerilemişti. Fakatbuna mukabil Türklerin lehine de şu durum vardı: Haçlıların bütünkuvveti savaşa sokulduğu halde Türklerin kapıkulu askerleri henüzyıpranmamış bir halde ihtiyatta idiler. Bundan başka yıpranmış düşmankuvvetleri Türklerin meşhur kaz kanadı tabiyesinin karşısında idiler.
Düşman, Türkhattının iki yanına çekilmiş olan Rumeli, Anadolu sipahileriyle azap veakıncıları galiba tamamiyle bozulup bitmiş sanıyordu. Bunlarınvarlığını hiç düşünmeden yeniçeri ve kapı kulu sipahilerine yüklendi.
Bu kuvvetinönünde hendekler açılmış, engeller yapılmıştı. Jan Hunyad, Macarkralının yanın daki alayları, son ihtiyat olarak, kat’î netice ânındasavaşa sokmak istediği için bunların kendisinden emir beklemelerinisöylemişti. Fakat bu alayların kumandanları savaşın Türk karargâhıönünde cerayan etmekte olduğunu görünce askerliklerini unutup kraldansavaşa girmek müsaadesini istediler. Kral bu müsaadeyi vermekyanlışlığını yaptı. Düşmanın son ihtiyatı da yeniçerilere taarruz etmekiçin atıldı.
Türkler,düşmanın bütün kuwetleri harbe girince kat’î dakikanın geldiğinehükmettiler. Yeniçeri cephesinin merkezi biraz geriye ric’atettirilerek kaz kanadı tabiyesi tatbik olunmağa başladı. Düşman,Niğeboluda olduğu gibi bir yarım çemberin içine girdiğinin farkındadeğildi.
Bu sıradakendi sol kanadının da durumunu düzeltip kralın karargâhına gelmiş olanJan Hunyad, kendi emrine aykırı olarak son yedeklerin de savaşa girmişolduğunu gördü ve başkaca yapılacak bir işi olmadığı için Haçlılarışiddetle ve üç defa hücuma sevketti.
HaçlılarSultan Murada saldırıyor, Türkler Macar kralını yakalamak istiyorlardı.Türk karargâhının önünde pek çetin bir boğuşma oluyordu. Bu aradaSekbanbaşı Yazıcı Doğan da şehit düştü. Büyük bir yiğitlikle saldıranMacar kralının atını Rüstem adında bir Türk askeri balta ile devirdi.Kral öldürüldü. Koca Hızır adında yaşlı bir asker kralın başını kesipbir mızrağa saplıyarak mızrak ucundaki bozulan andlaşmanın yanınadikti. Zaten yeniçerilerin yanında bulunan Anadolu ve Rumeli sipahileride kaz kanadını kapıyarak düşmanı çember içine almışlardı. Gecebasarken Jan Hunyad Romenlerle birükte şimale doğru kaçabildi.
Ertesi sabah(11 ikinciteşrin) 1444 düşman karargâhında tutunmakta olan küçük düşmanbirliklerine taarruz olunarak kumandanları Kardinal Sezarini baştaolmak üzere hepsi kılıçtan geçirildi. Kralın 250 araba tutan eşyasızaptolundu.
Hunyadla birlikte kurtulan dört beş bin kişilik kuvveti Davut Paşa iki gün Tunaya kadar kovaladı.
***
Varna meydansavaşı imha savaşlarının en güzel örneklerinden biridir. Baştan sonakadar iyi idare edilen bir savaştı. Hareketlerini gizliyerek düşmanıgafil avlıyan Türk Ordusu, bu savaşla tarihimize çok şanlı bir yaprakyazmıştır. Jan Hunyadın kumandanlıktaki ustalığı ve Macar atlılarınınzırhlı olduğu düşünülürse bu zaferin değeri daha iyi anlaşılır. Onbeşinci asırdaki zırhlı süvariler bugünün tankları gibi önüne gelenisüpüren yaman bir kuvvetti. Türkler böyle bir kuvveti imha etmişlerdir.O korkunç kuvveti yenip yok eden İkinci Muradla Türk ordusu kutlanmağalâyıktır.
Başta İkinciMurad, sonra Karaca Paşa olduğu halde o savaşın bütün şehit vegazilerini saygı ile analım. Üçyıl sonraki 10 ikinciteşrin, bu zaferin500. yıldönümüne raslıyacaktır. Milletçe bir tören yapmak ve İkinciMuradın heykelini dikmek için şimdiden hazırlansak büyük bir değerbilirlik olmaz mı?
NİHAL ATSIZ ATA
Konu: ATSIZ ATA'nın KALEMİNDEN VARNA ZAFERİ... (Okunma sayısı 456 defa)
Kasım 18, 2007, 08:47:01 ÖS
