MARMARA BÖLGESİ'NİN TÜRKİYE EKONOMİSİNE
KATKILARI
MARMARA BÖLGESİ'NİN EKONOMİSİNİ OLUŞTURAN FAKTÖRLER
A:1=Coğrafi Konum B:1=Tarım
2=Yeryüzü Şekilleri 2=Hayvancılık
3=İklim 3=Ormancılık
4=Nüfus 4=Madenler
5=Enerji Kaynakları
6=Endüstri
7=Ulaşım
8=Turizm
9=Ticaret
(A-1)Coğrafi konum
Marmara Bölgesi,Türkiye'nin coğrafi bölgelerinden biri; yaklaşık 62 000kilometre kare; 13 milyona yakın nüfus(1990). Marmara Denizi çevresindeyer alan Trakya topraklarının tümüyle Anadolu'nun kuzey-batı kesminikaplayan bölge, doğuda dik yamaçlarla belirlenen AnadoluPlatosu,kuzeyde Karadeniz ve Bulgaristan, batıda Yunanistan ve EgeDenizi, güneyde Uludağ ve Kaz Dağı ile sınırlıdır. Bölge doğal vebeşeri özelliklerine göre dört bölüme ayrılır.(YıldızDağları,Ergene,Güney Marmara,Çatalca-Kocaeli bölümleri)
(A-2)Yeryüzü Şekilleri
Yüzey şekilleri, doğu-batıdoğrultusunda uzanan dağlar ve platolarla kaplı yüksek alanlar,havzalar ve ovalardan oluşan çukur alanlarla kuzeyden güneye doğrubirbirini izler.Kuzeyde orta yükseklikteki Yıldız(Istıranca) dağları veplatolarla kaplı Çatalca-Kocaeli yarımadaları yer alır. Bunlarıngüneyinde Ergene Havzası'ndan başlayarak, Marmara çukuru üzerindeAdapazarı ovasına kadar uzanan alçak bir alana geçilir. Bölgeningüneyinde, en yüksek engebeleri oluşturan Uludağ ve Biga Dağları'yla,Samanlı ve Güney Marmara kıyıdağları arasında Biga,Manyas,Ulubat, Bursave İnegöl Ovalarından oluşan bir havzalar dizisi sıralanır. burasıTürkiye'de depremlerle en çok sarsılan alanlardan biridir,
Bölgenin en önemli akarsuları;doğuda Sakarya, batıda Ergene ve Meriç, güneyde Susurluk'tur.
Anadolu yakası göl bakımından zenginliği ile dikkati çeker(Manyas,Ulubat, İznik, Sapanca). Trakya yakasında yer alan terkos, Büyükçekmeceve Küçükçekmece göllerinden İstanbul anakentinin su gereksinimisağlanır.
(A-3)İklim
Bölgede üç farklı iklim tipi görülür.Karadeniz kıyılarında ılman iklim,Marmara ve Ege Denizi kıyılarında Akdeniz iklimi, iç kısımlarda karasaliklim görülür.İklim kıyıdan uzaklaştıkça içerilerde sertleşir.Soğukkuzey rüzgarlarına açık olduğu için Karadeniz kıyıları kışın biraz dahasoğuk geçer.Enlemin etkisinden dolayı Akdeniz İklimi biraz bozulur. Yazkuraklığı daha az kışlar ise daha soğuk, kar yağışı olağandır.
Ergene havzasında, güney Marmara'nın iç kısımlarında istep iklimi özelliği görülür. Yaz sıcak, kış soğuktur.
En çok yağışını kış, en az yağışını yaz mevsiminde alır.
İklimin etkileri
1) Doğal bitki örtüsü iklime bağlı olarak Marmara Denizi kıyılarındamaki, yükseklerde geniş ve iğne yapraklı orman, Karadeniz kıyılarındakarışık orman, Ergene Havzasında ve içerilerde seyrek ağaçlar, kurakçılotlar yani stepler görülür.
2)Akarsular en çok suyunu kış ve ilkbaharda taşır.En az suyunu yazın taşır.
3) iklimin farklı ve çok sert olmaması nüfus yoğunluğunu artırır.
4) Üç iklim tipinin varlığı ovalarda verimliliği artırmış, tarım ürünlerini çeşitlendirmiştir.
5)Endüstri bitkilerinin yetişmesine elverişlidir.(ayçiçeği, tütün,şeker pancarı, zeytin, mısır, pirinç, tahıllar, sebze ve meyveler)
6)İklimin etkisi büyükbaş hayvancılığı yayğınlaştımıştır.
7)Bölge orman bakımından zengindir.
(A-4)Nüfus
Marmara Bölgesi 13 000 000 'a yaklaşan nüfusuyla Türkiye toplamnüfusunun yaklaşık %23'ünün kümelendiği bir alandır;kilometre kareyeortalama 200'ü aşan nüfus yoğunluğu (Türkiye ortalamasunun üç katıkadar) ile yurdun en sık nüfuslanmış bölgesidir; kentsel nüfus oranında en yüksek (% 75) olduğu bölgedir. Kentsel nüfusun yarısından fazlasıİstanbul'da toplanmıştır; geriye kalanın çoğuda Bursa ve İzmit gibihızla gelişen iki büyük kentte toplanmıştır. Bu üç yerleşim yerininnüfusu bir yandan doğumlar bir yandan da göçlerle sürekli artmaktadır.Bölgenin bazı yerleri, özellikle tarımsal ekonominin başat olduğuKaradeniz kıyıları ile Çatalca, Kocaeli ve Biga yarım adalarının içkesimleri tenhadır. Buradaki nüfus artışıda Türkiye ortalamasınınaltındadır.
(B-1)Tarım
a)tahıl
1)Buğday
Bilindiği gibi,buğday, kurak yerlerde halkın geçim kaynağıdır. Marmara Bölgesi'ndeTrakya kesimi kurak bir yer olduğundan Türkiye'nin bir kaç yeri gibioradada buğday ekimi için önemli bir yerdir.(Tekirdağ=800 bin ton veEdirne=700 bin tonla üretimde başta gelir).
2)Arpa
Arpada buğday bitkisinin özelliklerini taşır. Marmara Bölgesi'nde buğdayın yetiştiği Trakya'nın iç kesimlerinde arpada yetişir.
3)Mısır
Mısır tarımı, Marmara Bölgesi'nde özellikle Güney Marmara bölümünde, Balıkesir İli ve çevresinde yaygındır.
Türkiye mısır üretiminde Marmara Bölgesi'nin önemli bir yeri vardır.Sadece Marmara ve Karadeniz Bölgesi'nin yıllık toplam mısır üretimi,Türkiye toplam üretiminin, % 70 ile % 75'ini bulur.
4)Çeltik
Çeltik üretimi, Marmara Bölgesi'nde en çok Edirne'de görülür.Edirne'nin üretimi Türkiye'nin ortalamasının % 35'ini oluşturur. (enbüyük paya sahip il). Çeltik tarımı Bursa, Balıkesir, Çanakkale gibiGüney Marmara Bölümü illerinde de yapılır ama buradaki üretimler,Edirne'nin Türkiye çeltik üretimine kattığı değere ulaşmaz.
5)Yulaf
İstanbul, Kocaeli, Balıkesir, Çanakkale, Kırklareli ve Tekirdağ gibi
Marmara illeri, Türkiye yulaf üretiminin %60-70'ini vermektedir. Yıllık
yulaf üretimleri 10-15 biner tonu aşan iller içerisinde Balıkesir, Kocaeli, İstanbul gibi önemli Marmara illeri de vardır.
b)sebzecilik
Marmara Bölgesi, Türkiye sebze üretiminde birinci bölgedir. Verimlialivyal toprakların ve sebze tarımına çok uygun iklim özelliklerinin bubölgede olması bu gelişmenin nedenidir.
1)Patates
Başta,Marmara Bölgesi'nin Bursa, Balıkesir, Kocaeli ve Sakarya illeriolmak üzere, patates üretimi bütün bölgelerimizde yapılmaktadır.
2)Soğan ve Sarımsak
Yıllık kuru soğan üretiminin %90 gibi yüksek bir payı, sıra ile GüneyMarmara bölümü illeri ile Ege bölümü, Akdeniz kıyı ovaları ve OrtaKaradeniz bölümü illerinden sağlanır.
Sarımsak sadece Marmara Bölgesinde değil tüm yurta az üretilir. Çünku tuketimi soğan kadar değildir.
3)Domates
Domates Balkan ülkelerinden sonra yurdumuzda ilk kez Güney MarmaraBölümünde yetiştirilmeye başlanmıştır. Daha sonra diğer bölgelereyayılmaya başlamıştır. Yurdumuzda yetiştirilen domatesin büyük birbölümü dış ülkelere satılmaktadır. Ve ticarete yönelik domatesler baştaGüney Marmara Bölümü olmak üzere diğer bölgelerde de yetiştirilir.
c)endüstri (sanayi) bitkileri tarımı
1) Tütün
Marmara Bölgesi, kaliteli tütün üreten bölgeler arasında, Ege Bölgesive Karadeniz Bölgesi'nden sonra 3. sırayı alır. Bölgede üretim daha çokGüney Marmara Bölümü'nde yapılır. Bölge üretimi Türkiye üretiminde, heryıl % 10 ila % 15 lik bir paya sahiptir. Ama Balıkesir ili, bütün bölgeüretiminin % 60 ila % 65 ini verir. Bu ili, Bursa ve Çanakkale illeriizler. Balıkesir ilinin Altınova, Ayvalık, Edremit ve Burhaniyetütünleri ile Bursa'nın merkez ilçe ve İnegöl tütünleri, ihraç edilecekkalitede tütünlerdir. Bölgede Kocaeli,Sakarya,Tekirdağ,Kırklareli veEdirne'dede tütün tarımı yapılır.Ama bu illerde üretim,pek ekonomikdeğildir.
2)Pamuk
Pamuk üretimi,sıcaklık koşullarının uygun olması ve verimli alivyaltoprakların varlığı nedeniyle Güney Marmara'da da yapılır. Marmarabölgesi, Ege ve Akdeniz bölgelerinden sonra pamuk yetiştirmede 3.sırayı alır. Bu bölgede en iyi üretimi yapan il Balıkesir'dir.(yılda6-7 bin ton).
3)Şeker pancarı
Şeker pancarı üretilen bölgeler arasına Marmara Bölgesi de girer.1926'da en çok şeker pancarı Kırklareli ve Uşak'ta üretilmiştir.
d)yağlı tohumlar tarımı (pamukçiğiti ve ayçiçeği)
Pamukçiğiti pamukla beraber, aynı şartlarda yetişir.
Ayçiçeği tarımının en gelişmiş olduğu bölge Marmara Bölgesi'dir. Buürünün tarımı ilk kez Trakya'da yapılmıştır.Bölgenin hemen her ilindetarımı yapılmaktadır. Ama Edirne ve Tekirdağ illeri hem bölgede hem deyurdumuzda, en fazla üretim yapılan iller durumundadır. Örneğin;1990'da Türkiye ayçiçeği tarım arazisi 720 bin ha. ve ayçiçeği tohumuüretimi de, 860 bin ton kadardı. Ancak ekiliş alanlarının % 40'ı, veüretimin % 50-55'i bu bu iki ile aitti.
e)meyvecilik
1)Fındık
Fındık, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri'nden sonra Doğu ve GüneyMarmara Bölümleri illerinde yetiştirilir.Marmara Bölgesi'nde fındıkbahçeleri ve üretimi Sakarya ili ile temsil edilir. Bölge üretiminin(80 bin tonu biraz aşar) % 90'dan fazlasını bu ilimiz verir. Verimliyıllarda, ilin kuru kabuklu meyve üretimi, 70-75 bin tonu bulur.Bölgede, bu ilden başka;Kocaeli (5 bin tonu aşar), Bilecik (30-35 ton),Bursa (150 tonu bulur), Çanakkale (15-20 ton), Tekirdağ (1,5-3 ton) veKırklareli (25-30 ton) illerinde de, az çok fındık bahçelerinerastlanır. İstanbul üretimi de 500 tonu aşar.
2)Zeytin
Marmara Bölgesi, zeytin ağacı sayısı fazlalığı bakımından ikinci sıradagelir. Türkiye zeytin ağacı sayısının % 25'ten fazlasını temsil eder.Bölge zeytin bahçelerinin hemen tamamı, Güney Marmara Bölümü illeri ilekısmen de Doğu Marmara illerinde toplanmıştır. Trakya kesimiillerimizde de, tek tük zeytin ağacına rastlanır.Ama üretimi ekonomikdeğildir. Güney Marmara Bölümü'nde özellikle Balıkesir ili, Aydın veİzmir illerinden sonra Türkiye'nin en büyük üçüncü zeytincilik merkezidurumundadır. Özellikle Edremit Körfezine doğru geniş alanlar, zeytinbahçelerine ayrılmıştır. Bölge zeytin ağacı sayısının, % 45'e yakını buillerdedir.İlin,Bandırma ve Erdek dolayları da, geniş bahçeleresahiptir.Bursa ilinin en geniş zeytin bahçeleri, Gemlik ve Mudanyaçevresinde toplanmıştır. Batıda Çanakkale ve doğuda Kocaeli illerinedğru bahçeler, giderek azalır ve seyrekleşir.
Türkiye zeytin ağacının bölgesel dağılışı
Bölge Ağaç sayısı(milyon) Türkiye % si
Ege 49.6 57.3
Marmara 22.3 25.8
Akdeniz 9.4 10.9
Güneydoğu 4.3 5.0
Diğerleri 0.9 1.0
Toplam 86.5 100.0
3)Turunçgiller
Güney Marmara'da Türkiye'de turunçgil ağaçları sayısının %1,5'ibulunmaktadır. Bahçeler, büyük çoğunluğu ile başta Balıkesir ili olmaküzere, bu il ve Çanakkale ili kıyılarında yoğunlaşmıştır.
4)Şeftali
Bahçe kültürü biçimindeki yetişme bölümlerinden birisi Güney MarmaraBölümüdür. Yurdumuzun, en kaliteli ve pazar değeri en yüksek şeftalimeyvesi, eskiden beri Bursa ili bahçelerinde yetişir. Ülkemiz şeftaliağacı sayısı % 25'i bu ilde olup, verimli yıllarda Bursa'nın üretimi100 tonu aşar.
5)Armut
Üretimi giderek yükselen bir meyvedir. Bahçelerin çoğu Güney Marmara Bölümü'ndedir.
(B-2)Hayvancılık
1)Küçükbaş Hayvancılık
Küçükbaş hayvancılıkta, Marmara Bölgesi, İç Anadolu, Doğu ve GüneydoğuAnadolu, İç Batı Anadolu, Karadeniz Bölgesi'nin iç yörelerinden sonragelir. Bu bölgelerde yoğun koyun yetiştirilir.
Koyunlar, ırk, et, süt ve yapağı gibi nedenler yüzünden soylarhalindedir. Marmara ve Ege Bölgeleri'nde daha çok "kıvırcık" soylukoyun yetiştirilir.
2)Büyükbaş Hayvancılık
Karadeniz Bölgesi'nden sonra, sığır yetiştiriçiliği'ninMarmara Bölgesi'nde önem kazandığı göze çarpar.
Sığırın yurdumuzda belirlenen bir cinside, Manda sığırı olup eti, sütüve derisi için yetiştirilir.Yurdumuzda da Karadeniz Bölgesi'nden sonraMarmara' bu sığır cinsi yaygındır.
3)Kümes Hayvancılığı
Tavuk çiftlikleri, Marmara'da daha çok kalabalık olan İstanbul'un yakın çevresindedir.
4)İpekböcekçiligi
M.Ö 6. yy'da başta Bursa olmak üzere, Güney Marmara Bölümü başlıca doğayetiştirme bölümüydu. Bugün yurdumuzda en önemli üretimbölgesi,yetiştiriciligin merkezi Bursa olmak üzere, Güney MarmaraBölümü illeridir. Yaklaşık 2000 ton olan Türkiye yıllık yaş kozaüretiminin, % 40 ile % 50'si Bursa ilinden olmak üzere, % 80 ila % 90'ıMarmara Bölgesi illerinden sağlanır.
5)Arıcılık
Arıcılığın coğrafi dağılışını beş madde yaparsak Marmara Bölgesidördüncü sırayı alır. Çünkü arıcılıkta sadece Balıkesir veÇanakkale'den söz edilebilir.
6)Su Ürünleri Avcılığı
a)deniz balıkçılığı
Hamsi de dahil, yıllık balık üretimimizin %10'u Marmara Denizi'ndensağlanır. Sonbaharda suların soğumasıyla balıklar güneye göçerler.Göçerlerken İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçerler. Bu nedenleİstanbul Boğazı tam bir balık kapanıdır. Bu balıkçılık Marmara Denizive Çanakkale Boğazında da sürdürülür.
b)tatlı su balıkçılığı
Güney Marmara Bölümünde bulunan Manyas, Ulubat ve İznik göllerinde suürünleri avcılığı yapılır.Ancak yıllık toplam av ürünleri 50'şer 100'ertonu aşmaz.
(B-3)Ormancılık
Marmara bölgesi orman bakımından zengiliği ile Türkiye'de % 18.8'likbir payla, karadeniz'den (% 26) ve Akdeniz'den (% 21) sonra üçüncüsıraya gelir.
(B-4)Madenler
1)Kromit
Kromit rezervlerimizden Bursa ili yatakları, Elazığ ve Muğlayataklarından sonra üçüncü sırada yer alır. Bu yataklar Orhaneli ilçesidahilinde yer alır.(rezervleri 1,5 milyon tonu aşar). İşletilirler veihraç edilirler.
2)Manganez
manganez Türkiye'de Uşak ilinden sonra İstanbul ilinde (Çatalca veayrıca Binkılıç), Kırklareli ilinde (Vize çevresi), Balıkesir ilinde(Dursunbey çevresi) çıkarılır.
3)Kurşun ve Çinko
Kuşun ve çinko, Türkiye de Karadeniz Bölgesinden sonra MarmaraBölgesi'de çıkarılır. başlıca rezervler, Balıkesir ilinin Balya,Çanakkale ilinin Yenice ilçesinde; Bağıkaç ve Handeresi yataklarıdır.
4)Volframit
Türkiye'de, sadece Uludağ masifi volfram rezervleri, 30 milyon tondolayında tahmin ediliyor.Ve ayrıca Uludağ'da Etibank'a ait volframişletme tesisleri vardır. (1979'da faaliyete geçmiştir) Yıllık üretim,metal kapsamı olarak 60-90 ton kadardır.
5)Molibden
En zengin rezervler, Kırıkkale-İkiztepeler ve Keban çevresi rezervleridir.üretim ihraç edilir(20-25 ton kadar).
6)Antimon
Coğrafi dağılışa göre en zengin rezervler Güney Marmara Bölümü'ndeBalıkesir ili rezervi ve onu takir eden birkaç rezerv olarak tahminedilmiştir.
7)Bortuzu
Bortuzu rezervlerinin coğrafi dağılışında birinci sırayı Balıkesir ilialır. Rezervler Bigadiç ve Susurluk çevresinde bulunmaktadır(rezervlerin 20-25 milyon ton olduğu sanılıyor).
8)Mermer
Yurdumuzun en zengin doğal kaynaklarından biride mermerrezervleridir.en kaliteli mermerler Ege ve Marmara Bölgeleriyataklarınden çıkartılır.Kırklareli'nde, Çanakkale'de,Balıkesir'de,Bursa'da, Sakarya'da ve Kocaeli'nde önemli mermerrezervleri vardır.
(B-5)Enerji Kaynakları
1)Petrol
Trakya Doğal Gaz Bölgesi:Bölgede, 1984 yılına dek 153 sondajyapılmıştır. Ama bu faaliyet sonucunda, sadece Lüleburgaz - Babaeski veKırklareli arasındaki bölgede doğal gaz rezervlerinerastlanılmıştır.Başlıca rezervler; Babaeski, Lüleburgaz ve Kırklareli -Deveçatağı çevresinde işletilmektedir. Bu yataklar, Hamitabat Doğal Gazsantraline bağlanmıştır.
2)Jeotermal enerji
Bu günkü bilgilerimize göre, yurdumuzun en zengin doğal buharbölümlerinden biride Güney Marmara Bölümüdür. Bölümde çok illerde buharçıkmaktadır.
(B-6)Endüstri
1)Şeker Üretimi
Şeker fabrikalarımızın Marmara Bölgesindeki illere göre dağılış durum ve kuruluş yılları
Adı Üretime açılış yılı
Kırklareli - Alpullu 1926
Adapazarı 1953
Balıkesir - Susurluk 1956
2)Süt ve Süt Ürünleri
Marmara Bölgesi'nin bazı yerlerinde süt ve süt ürünlerine dayalıfabrikalar vardır.Örneğin;Mis Süt (Balıkesir - Gönen), ve Meriç Süt(Edirne). Ayrıca Edirne ve Tekirdağ illerimiz beyaz peynir üretimi ileün salmıştır.
3)Un ve Unlu Ürünler Endüstrisi
Yurdumuzda ilk un fabrikası, 1885 yılında, İstanbul - Ayvansaray'dakurulmuştur. 1885 yılından bu yana bölgede birçok un fabrikası kurulmuşve bu fabrikalar her yıl ürütimlerini biraz daha artırmışlardır.
4)Konserve veSalça Üretimi
İlk konserve fabrikası 1920 yılında İstanbul - Kartal'da kurulmuştur.Yurdumuzda (1985 yılı verisidir), 72 adet büyük konserve fabrikasıvardır. Yıllık üretim kapasitesi, 125 bin tonu bulur. Fabrikaların, 16sı Balıkesir, 12 si Bursa ve 10 u da Çanakkale'de idi.
Giderek gelişen bir gıda sanayi dalı da, salça üretimidir. Bu üretiminmerkezi Güney Marmara Bölümü illeridir. Özellikle 1960'dan sonra çağdaşfabrikalar kurulmaya başlamış ve bugün yıllık üretim kapasitesi, 120bin tonu bulmuştur. Bu alanda en büyük gıda şirketleri;Demko, Pınar,Akfa, Tukaş, Tat ve Sedaş gibi şirketlerdir.
5)Bitkisel Yağ Üretimi
Bu gün ülkemizde birkısmı Balıkesir ilinde olmak üzere, yıllık üretimkapasiteleri 10bin ton ve daha fazla olan 26 büyük fabrika vardır(1990). Bunlara, büyük zeytinyağı fabrikaları dadahildir.Örneğin;Trakya Yağ Sanayii, Tar - İş, Aymar, Bafay gibi.
6)Tütün ve İspirtolu İçkiler Endüstrisi
Marmara Bölgesi Tütün ve Sigara Fabrikaları(1990)
Fabrikanın Adı Kuruluş Yılı Kapasitesi(ton/yıl)
İstanbul - Cibali 1887 5950
İstanbul - Maltepe 1970 20046
Marmara'daki yıllık üretim kapasitesi en yüksek Bira fabrikaları
İli ve Adı Yıllık Üretim Kapasitesi(bin tl)
İstanbul Tekel Bira Fabrikası 40
İstanbul Efes Bira Fabrikası 25
Marmara Tekel Şarap Fabrikaları ve Üretim Kapasiteleri
İli ve Adı Kuruluş yılı Kapasitesi(bin tl/yıl)
İstanbul - Paşabahçe 1922 2 300
Tekirdağ 1931 7 000
Çanakkale 1962 2 050
Tekirdağ-Şarköy-Uçmakdere1966 800
Tekirdağ - Şarköy 1966 1 500
Bilecik 1971 1 600
Edirne - Uzunköprü 1976 1 000
7)Dokuma, Deri ve Giyim Endüstrisi
Başlıca pamuklu iplik dokuma fabrikaları arasındaki Mensucat Santral(İstanbul ve Edirne),Akip (İstanbul) fabrikaları, alanın en büyük iplikfabrikalarıdır.
Pamuklu kumaş dokuma fabrikalarından; Bozkurt(İstanbul), Kartaltepe(İstanbul) fabrikaları Marmara Bölgesinin başlıca pamuklu kumaş dokumafabrikalarıdır.Bugün ülkemizde, çoğunluğu İatanbul, Adana ve Bursa gibiillerde olmak üzere, 60 dolayında pamuk ipliği, yün ipliği,pamuklukumaş ve yünlü kumaş dokuma fabrikaları vardır. Fakat yünlü dokumaendüstrimiz, pamuklu dokuma endüstrimizde olduğu şekilde gelişmişdeğildir. Yurdumuzun, ilk yünlü dokuma fabrikası 1843 yılında faaliyetegeçen, İzmit - Hereke kumaş fabrikası olup, 1890 da halı dokumaüniteleride eklenmiş; fakat 1905 yılından başlayarak, tamamen bir yünlükumaş dokuma fabrikası durumuna getirilip, 1934 yılında Sümerbank'adevredilmiştir.Bundan sonra Bursa Merinos Yünlü kumaş fabrikası gibibüyük Sümerbank kuruluşunun faaliyete geçmesi, yünlü dokumaendüstimizin gelişmesinde büyük rol oynamıştır.
Özel sektöre ait başlıca pamuk ve yün ipliği dokuma fabrikaları
Adı ve ili İğ sayısı
Mensucat Santral - İstanbul 100.700
Narin - İstanbul 63.300
Akip - İstanbul 50.000
Edip - İstanbul 50.000
Bisaş - Bursa 90.000
Özel sektöre ait başlıca yünlü ve pamuklu dokuma fabrikaları
Adı ve ili Tezgah sayısı
Narin - İstanbul 560
Bozkurt - İstanbul 625
Mensucat Santral-İstanbul ve Edirne 975
Kartaltepe - İstanbul 545
Doğal ipek ipliği ve ipekli kumaş üretimimizin merkezi eskidenolduğu gibi yine Bursa ilidir. Yapay ipekçilikte en büyük fabrikamız,Gemlik Suni ipek fabrikası adı ile, Bursa - Gemlik'tedir. Adı, Filaşdokumacılığı diye de geçer.
Deri ve deri ürünleri de yurdumuzda gelişmiş bir sanayidalıdır.İstanbul - Yedikule' deki Sümerbank'a ait fabrikada deriayakkabı üretilmektedir.
8)Otomotiv Endüstrisi
Türkiye gemi yapım fabrikaları, İzmir - Alaybey tersanesi hariç, bütün tersaneler İstanbul ve çevresindedir.
Tersanelerin dışında Bursa ve İstanbul otomobil fabrikaları,İstanbul'da otobüs-kamyon-kamyonet fabrikaları, yine İstanbul'datraktör fabrikaları ve Sakarya'da demiryolu araç ve gereçleri vardır.
9)Kimya Endüstrisi
Motorlu taşıt araçları lastiği; Yurdumuzda bu endüstri, 1962'dekurulmaya başlamıştır.Bugün bu alanda faaliyet gösteren, beş büyükfabrika vardır.Bunlardan Uniroyel Adapazarı'nda, Petlas Kırşehir'de vediğer fabrikalarda İzmit'tedir. Fabrikaların bu bölgeye toplanmasınınesas nedeni, hammadde sağlama kolaylığıdır. Kauçuk, karbon siyahı vekortbezi gibi temel hammaddeler önceleri yurt dışından getiriliyordu.Kuruluş bölgesi, bu maddelerin deniz yolu ile getirilmesine çokuygundur. Ancak, 1970'den sonra bölgede, hammadde üreten petrokimyatesisleri kurulmuştur. Bunlar, İzmit - Yarımca petrokimya tesisleri veyine İzmit - Köseköy kortbezi fabrikası olup, lastik endüstisininhammadde ihtiyacı büyük ölçüde bu fabrikalardan karşılanır.
Motorlu Araçlar Lastik Fabrikaları ve Üretim Kapasiteleri
Adı İli Üretim kapasiteleri(bin adet)
Good- year Kocaeli-İzmit 1 500
Uniroyal Sakarya-Adapazarı 1 500
Pirelli Kocaeli-İzmit 1 000
Fulda Kocaeli-İzmit 1 000
Lassa Kocaeli-İzmit 5 000
Marmara Yapay Gübre Fabrikaları ve Kapasiteleri
Adı ili Kapasitesi(binton/yıl)
Bağfaş Balıkesir-Bandırma 125
Yarımca İzmit-Yarımca 125
Gemlik Bursa-Gemlik 595
10)Orman Ürünleri Endüstrisi
1936 yılında üretimeaçılan ilk kağıt fabrikamız, bugün SEKA İzmit Kağıt Fabrikası diyebilinen fabrikadır. Tesis, bir fabrikalar topluluğu olup, 1936'da 1.kağıt fabrikası, 1944'de 2., 1954'de 3. ve 1957'de 4. kağıt fabrikasıhizmete girmiştir.Daha önce Sümerbank'a bağlı olan tesis, 1955 yılındakurulan S.E.K.A iktisadi kuruluşuna bağlanmıştır.
Marmara Selüloz ve Kağıt Fabrikaları
Adı ili İşletime Açılış Yılı
İzmit Kocaeli-İzmit 1936
Balıkesir Balıkesir 1981
11)Çimento,Cam ve Seramik Endüstrisi
Yurdumuzda çimento endüstrisi, Cumhuriyet Devri öncesinde kurulmayabaşlamıştır. Bu konudaki ilk fabrika; 1910 yılında faaliyete geçen,İzmit-Darıca çimento fabrikasıdır. Bu fabrikayı 1911 yılında kurulanİzmit-Eskihisar çimento fabrikası izlemiştir. Bu iki fabrikanın üretimiyetmeyince, İstanbul - Zeytinburnu ve Kartal çimento fabrikalarıkurulmuştur. Daha sonra bu fabrikaları, Kırklareli - Pınarhisar veBalıkesir çimento fabrikaları izlemiştir.
Gelişmiş bir sanayi dalıda, şişe ve cam endüsrisi üretim alanıdır. Bukonudaki ilk çağdaş fabrikamız, İstanbul Paşabahçe şişe ve camfabrikası olup, 1936'da üretime geçmiştir.
Marmara Şişe ve Cam Fabrikaları Dağılışı
Adı İli Açılış Yılı
Paşabahçe İstanbul-Paşabahçe 1936
Çayırova Cam İzmit-Çayırova 1961
Topkapı Şişe fab. İstanbul-Topkapı 1968
Teknik cam İstanbul 1968
Çayırova cam elyafı İzmit-Çayırova 1971
Trakya cam Kırklareli-Lüleburgaz 1981
Kırklareli cam Kırklareli-Lüleburgaz 1981
Seramik ve Porselen Endüstrisinde Marmara Bölgesi birinci sırayı alır. İş gücü de büyük ölçüde bu bölgede toplanmıştır.
(B-7)Ulaşım
Marmara Bölgesi coğrafi konumu nedeniyle tarihi çağlar boyunca sürekliişlek bir yol olmuştur. Bölge deniz ve karayolları bakımından büyükönem taşır.Asya ve Avrupa kıtaları, bu bölgede boğazlar yoluylabağlanır. Yine boğazlar Karadeniz'i Ege denizine, Akdeniz'e ve oradanda Atlas Okyanusu'na bağlar.
a)Karayolları Ulaşımı
Batı Avrupa'dan gelerek Balkanlar'dan geçen, uluslararası ulaşımınsağlandığı E-5 karayolu Marmara Bölgesi'ne Edirne'de Kappıkule'dengirerek, İstanbul Boğazında bulunan Boğaz köprüsü yoluyla Anadoluyakasına geçer ve buradan da Ortadoğu ülkelerine kadar uzanır. Bu yol,Avrupa'nın Asya'ya bağlandığı en büyük yoldur.
b)Havayolları Ulaşımı
Havayolları bakımından, bölgede İstanbul, uluslararası bir önem taşır.Burada bulunan Atatürk(Yeşilköy) havalimanına dünyanın her tarafındanve buradan da yabancı kentlere seferler yapılır. Bundan başka bölgedeBandırma, Balıkesir ve Çanakkale hava meydenları bulunmaktadır. AtatürkHavalimanı:İstanbul'da Yeşilköy'de olup, 1985 yılına kadar adı,Yeşilköyhavalimanı idi. Yurdumuzun ilk askeri ve sivil amaçlı havalimanı olup,1925 yılından buyana hizmet vermektedir. Zamanla genişletip modernizeedilerek bugünkü çağdaş konumunu kazanmıştır.Kapasite özelliklerişunlardır;
a)Saatte 70 uçak iniş-kalkış yapabilir.
b)Aynı anda 30 uçak, apronlara yanaşarak indirme-bindirme yapabilir.
c)Yolcu terminalleri, yılda 15 milyon yolcu ağırlayabilir.
Bu özellikleri ile, yurdumuzun en büyük havalimanı olup, Avrupa'dasayılı büyük havalimanları arasındadır. Uçak trafiği, hızlı bir biçimdeartmaktadır.Örneğin; 1960'da toplam 30 bin iniş- kalkış yapılmışken,1975 de bu sayı 49 bini ve 1990 da 75 bini bulmuştur.Bu seferlerin %60ila %70'i dış hat seferleridir. İnen- binen yolcu sayısı da hızlı birşekilde artmaktadır.
c)Demiryolları Ulaşımı
Avrupa'dan gelen demiryolları bölgeden geçerek Orta ve Ön Asyaülkelerine ulaşır. Balkan ülkeleri hattı, 1875 yılında Avusturyatarafından yapılmış ve buna Rumeli hattı adı verilmiştir. Balkanlardangelen bu demiryolu, İstanbul'da Sirkeci garına kadar ulaşır. Anadoluyakasında bulunan, İstanbul- Haydarpaşa garından itibaren olandemiryolu hattına da Anadolu hattı denilir ve bu demiryolu 1888 deİzmit'e, 1892de de Eskişehir ve Ankara'ya kadar Alman şirketleritarafından yapılmıştır. Bölgeden geçen demiryolu Edirne'den Kars'akadar uzanır.Adana ve İzmir'den gelen demiryolları ile Eskişehir'debirleşir.
d)Denizyolları Ulaşımı
Bölgenin en önemli limanları, İstanbul Boğazı ve İzmit Körfezi çevresindedir. Ama bölgede, 25 kadar liman vardır.
Bunlardan, İstanbul Boğazı Limanları arasında en büyükleri, Rumeliyakası kıyılarındaki Eminönü, Tophane ve Anadolu yakası kıyısındakiHaydarpaşa limanıdır. Daha birçok gemi uğrak yeri vardır.Ancak, bu üçbüyük limana, Büyük İstanbul Limanı limanı diyebiliriz. Bu limanlaryani büyük İstanbul limanı, yurdumuzun en büyük dış ticaret mallarıgiriş kapısıdır durumundadır.
Bu limanlara giriş-çıkış yapan yıllık gemi sayısı 2500 ila 3000arasındadır.İndirilen-bindirilen yıllık toplam yük tonajı 3-3.5 milyontonu bulur.İstanbul limanlarının, yıllık gemi sayısı ve yük grafiğinihafifleten İzmit Körfezi çevresi limanları,İzmit ve yakın çevredekilimanlar ile temsil edilir.Bunların en önemlileri İzmit Limanı veDerice, Gölcük, Darıca limanları ve diğerleridir. Gölcük başlıca askerilimanımızdır. İzmit ve Derince limanlarına giriş-çıkış yapan yıllıkgemi sayısı, 1500 ila 2000 i bulur. İndirilen bindirilen yıllık tonajıise, bazı yıllar 10-15 milyon tonu bulur. Bazı yıllar da 1.5 ila 3milyon ton arası değişir.
Marmara Bölgesi'nin diğer önemli limanları arasında başlıcaları;Bandırma limanı(Bağfaş gübre fabrikasına hizmet eder), Gemlik Limanı(Bursa'daki otomobil fabrikaları ve Gemlik ipekli fabrikasına hizmeteder) ve Tekirdağ limanı olarak sıralanabilir. Kuzey Marmarakıyılarının en önemli limanı durumunda olan Tekirdağ limanı, İstanbullimanlarının yükünü hafifleten bir liman olup, yıllık yükleme boşaltmakapasitesi 6000 ton dolayındadır.Çanakkale limanı da Marmara Bölgesilimanlarındandır. Ama hinterlandı dar olduğundan, gelişememiştir.Bununla birlikte çok büyük bir stratejik liman olup, sadece ÇanakkaleBoğazı'nın değil, İstanbul Boğazı'nın da askeri yöndenbir kilitidurumundadır.
Konu: Marmara BÖlgesİ'nİn TÜrkİye Ekonomİsİne Katkilari (Okunma sayısı 2485 defa)
Nisan 08, 2007, 03:59:04 ÖS
