TÜSİAD anayasanın hatlarını ortaya koydu

TÜSİAD'ın uzun süredir hazırlıklarını yaptığı anayasa taslağı TÜSİAD Başkanı Ümit Boyner tarafından açıklandı.




 TÜSİAD’ın bir süreden beri hazırlıklarını yaptırdığı yeni anayasa taslağı bugün, TÜSİAD Başkanı Ümit Boyner ile anayasa profesörleri Ergun Özbudun ve Turgut Tarhanlı tarafından kamuoyuna açıklandı.
Kamuoyuna açıklanan TÜSİAD önerisinde “Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür” şeklindeki mevcut vatandaşlık tanımının, “etnik çağrışım yapmayacak anayasal vatandaşlık” ilkesi temelinde değiştirilmesi öneriliyor.

İşte o anayasa taslağı
Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneğinin (TÜSİAD) hazırladığı yeni anayasa çalışmasında, ''vatandaşlıktanımında Türklük kavramına yer verilmemesi, cumhurbaşkanınınyetkilerinin sınırlandırılması, nüfus kağıtlarında din hanesininçıkarılması, din dersinin zorunlu ders olmaktan çıkarılması ve yüksekkomuta kademesine atamaların TSK'nın göstereceği belli sayıda adayarasından sivil otorite tarafından gerçekleştirilmesi ve GenelkurmayBaşkanlığının Milli Savunma Bakanlığına bağlanması'' gibi öneriler yer aldı.
Çalışmayıözetleyen raporda, kimlikler, din ve vicdan özgürlüğü ve kuvvetlerayrılığı başlıklarının yanı sıra, yeni anayasanın yapım yöntemi ve yenianayasanın temel ilke, kurum ve kuralları başlıkları ile birlikte beşalanı kapsayacak bir yuvarlak masa toplantıları dizisi başlatıldığı,yeni bir anayasa yazmayı değil, yeni anayasaya giden yolda en temelkonularda fikirler demetini ortaya çıkarmayı amaçlayan bu çalışmanın,11 toplantıda toplam 22 akademisyen ve kanaat önderini birarayagetirdiği belirtildi.
Türkiye'nin mevcut politik şartlarında,ancak 2011 milletvekili genel seçiminden sonra yapılması beklenebilecekolan yeni anayasanın yapım sürecinin kolaylaştırılması için ''güvenartırıcı tedbir'' olarak adlandırılabilecek bir dizi tedbir alınmasıgerektiği belirtilerek, şöyle denildi:
''Milletvekiligenel seçiminde geçerli olan yüzde 10'luk ülke barajı yüksektir ve 2011seçiminde daha düşük bir baraj uygulanması yeni anayasayı kabul edecekparlamentonun temsil gücünü artırır. (Bu asgari önerinin ötesine geçenbazı katılımcılar bu tedbiri yeni anayasa yapım sürecinin olmazsa olmazbir koşulu olarak görmekte ve yeni anayasayı yapacak bir meclisinseçiminde barajın tamamen kalkması gerektiğini dile getirmektedir).
İfadeözgürlüğünü sınırlayan ceza mevzuatındaki bir dizi kanun hükmüdeğiştirilmeli ve yeni anayasa tartışma süreci, ifadenin özgür olduğubir atmosferde cereyan etmelidir.
Örgütlenme özgürlüğü de, ifadeözgürlüğü için yukarıda yapılan tespite uygun olarak aşırısınırlamalardan arındırılmalı ve özellikle siyasi partiler mevzuatıliberalleştirilmelidir''
Rapora göre, yeni bir anayasahazırlanması ihtiyacının 1982 Anayasası'nın temel felsefesiyle ilgilisorundan kaynaklandığı göz önünde tutularak, yeni anayasa devlet odaklıdeğil birey ve insan odaklı bir felsefeyle kaleme alınmalı, meşruolan-olmayan düşünce ayrımı yapmamalı ve ideoloji bakımından tarafsızolmalı, toplumun en büyük beklentisi olarak tespit edilen eşitlik veadalet kavramları, özgürlükle birlikte anayasanın değerler sisteminioluşturmalı, yeni anayasa milliyetçiliğe yer vermemeli, çoğulcu birfelsefeye sahip olmalı ve farklı kimliklere hak temelli yaklaşmalı,vatandaşlığın tanımlanmasında ''Türklük'' kavramına yer verilmeden,vatandaşlık bağı devletle birey arasındaki anayasal bir ilişki olaraktanımlanmalı.

Türban
Temel hak veözgürlüklerle ilgili taraf olunan uluslararası sözleşmelerin iç hukuktauygulanmasını sağlayacak ek tedbirler alınması gerektiği de önerilençalışmaya göre, yabancıların anayasal statüsü yeniden ele alınmalı,belli koşullarla yerel seçimlerde seçme ve seçilme hakkı başta gelmeküzere, yabancıların haklar ve özgürlükleri gözden geçirilmeli.
''Yeni anayasa, başörtüsü ile ilgili görüş ayrılıklarının çözüme kavuşturulmasında bir fırsat olarak değerlendirilmelidir''ifadesine yer verilen çalışmada, üniversite öğrencilerinin,milletvekillerinin, öğretim üyelerinin ve belli kurallar dahilinde kamugörevlilerinin başörtüsü kullanmalarına engel bir gerekçe bulunmadığı,bununla birlikte hakim, savcı, polis, asker gibi devletin egemenlikyetkisini doğrudan kullanan ve tarafsızlığın öne çıktığı meslekleriicra eden kamu görevlilerinin; çocukların etkiye açık olmalarınedeniyle okul öncesi eğitim, ilk ve orta öğretimde görev yapaneğitimcilerin; reşit olmamaları sebebiyle, üniversite öncesi eğitimalan öğrencilerin din veya inancı belli eden simgeler taşımasının uygunolmadığı tespiti yapıldı.
İnsan haklarının ayrılmaz bir parçasıolan kültürel hakların, yeni anayasada ayrı bir hak grubu olarakayrıntılı biçimde yer alması gerektiğine işaret edilen raporda, buadımın, kimlikler temelinde ortaya çıkan bir dizi önemli sorununçözümüne katkı sağlayacağı da ifade edildi.
Özel yaşam
Anayasanınkişinin özel yaşam hakkını sadece aile ve ev yaşamı çerçevesinde değilkamusal yaşama taşan kısmıyla da düzenlemesi, devlet memurları içingeçerli olan grev yasağını kaldırması ve uluslararası standartlarauygun şekilde düzenlemesi, vicdani ret hakkı, bireyin kişiselözerkliği, çevre hakkı, bilgi edinme hakkı gibi hakları tanımasıgerektiği de belirtilen raporda, yeni anayasanın 1982 Anayasası'nda yeralan gençliğin korunması, sporun geliştirilmesi gibi, devletotoritesini birey karşısında güçlendiren düzenlemelere yer vermemesigerektiği vurgulandı.

Cumhurbaşkanılğı seçimi

50 sayfalık çalışmada ele alınan bazı öneriler şöyle sıralandı:
-Siyasiparti faaliyetlerinin finansmanına anayasada mutlaka değinilmeli ve bualan yasayla ayrıntılı bir biçimde düzenlemelidir. Devlet siyasipartilere hakkaniyete uygun bir şekilde mali yardımda bulunmalıdır.Siyasi partilerin mali denetimine ilişkin mevcut çerçevegüçlendirilmelidir.
-Yeni anayasada parlamenter sistembenimsenmelidir. Cumhurbaşkanı bugün parlamenter sistemin özelliklerineuygun olmayan bir biçimde geniş yetkilere sahiptir; bu yetkilersınırlandırılmalıdır. Parlamenter rejim çoğulcu hale getirilerekişletilmeye devam etmelidir ve yeni anayasada mevcut sistemindoğurabileceği olası tıkanıklıkları giderebilecek mekanizmalaröngörülmelidir. Bu noktada, gelecekte parlamenter sistemde kilitlenmeriski doğurabileceğinden, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesiusulünden vazgeçilerek parlamento tarafından seçilmesi usulüne geridönülmesi bazı katılımcılar tarafından önerilmiş, diğer katılımcılarise yetkileri azaltılmış cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesiusulünün devam etmesi gerektiğini ifade etmiştir.
-Demokrasininyerel düzeyde güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, yerelyönetimlerin etkinlik ve verimliliğini artıracağı gibi, özellikleGüneydoğu'ya hakim olan Kürt sorununun ve diğer kimlik sorunlarınınçözümüne katkı sağlayabilecektir. Yerelleşmenin artırılması koşuluylaüniter yapının güncel ihtiyaçlara cevap verebilmesi mümkün olsa daüniter devlet ilkesinin esnetilmesi ile ortaya çıkan bölgeli devletyapısı da tartışılabilir.
-Türkiye'deki laiklik anlayışı,müdahaleci karakteri ve devletin dinlere, mezheplere ve inançsızlığaeşit mesafede konumlanmamış olması dolayısıyla Batı tipi laikliktenayrışmaktadır. Bu kapsamda 1982 Anayasası'nın din ve vicdanözgürlüğünün kötüye kullanılması yasağını düzenleyen 24. maddesinin sonfıkrası, dini inancın her türlü sosyal görünümünü yasaklamaya müsaitolması nedeniyle yeni anayasada yer almamalıdır. Bu hükmün yerine İnsanHakları Avrupa Sözleşmesinin 9. Maddesinde yer alan inanç özgürlüğüneilişkin sınırlama nedenleri kabul edilebilir.
-Nüfus kağıtlarındadin hanesi bulunmamalıdır. Bunun uygulamada gerçekleşmesi içinAnayasa'daki mevcut hükmün doğru olarak yorumlanması yeterli olduğuhalde, yasama ve yargı organları tarafından bu şekildeyorumlanmamaktadır.
-Diyanet İşleri Başkanlığı'nın varlığına veyapısına ilişkin görüşler farklılık göstermekle birlikte,katılımcıların tamamı Diyanet İşleri Başkanlığı'nın mevcut konumunu,laiklik ilkesine ve din ve vicdan özgürlüğüne aykırı bulmaktadır.
-Dinkültürü ve ahlak bilgisi dersinin ilköğretim okullarında zorunlu dersolarak yer alması hükmü yeni anayasada yer almamalıdır.
-Uluskavramı hukuki nitelik taşımadığından, Anayasa'da "Türk Milleti" veyamilliyetçiliğe atıf yapan ifadeler ve etnik çağrışımı olan vurgular yeralmamalıdır.
-Anadilinde eğitim ve anadilin öğrenimi konularındaadım atılması için gerekli toplumsal ve pedagojik (öğretmenyetiştirilmesi, müfredat hazırlanması vb.) altyapının oluşturulmasınailişkin tedbirler alınmalıdır.

Savunma harcamaları

-Kuvvetlibir kimlik boyutu da bulunan temsilde adalet sorunun giderilebilmesiiçin yüzde 10'luk seçim barajının düşürülmesi gerekmektedir.
-Başkanlıksistemine geçiş, idarenin ve yürütme organının yapısının bu sistemeuyarlanmasını gerektirmektedir. Bu, kapsamlı ve yıllar alacak birsüreçtir ve ülkenin temel birçok sorunun çözümünü ikinci planaatabilecek ve erteleyebilecek niteliktedir. Yeni anayasa parlamentersistemi benimsemelidir.
-Milli Güvenlik Kurulu anayasal bir kurumolmaktan çıkarılmalı, yeniden yapılandırılmalı, üye kompozisyonudeğiştirilmeli ve görev alanı net çizgilerle belirlenmelidir.
-Askeriotoritenin seçilmiş organlara bağlı faaliyet yürütmesine dairdemokratik ilkenin etkin işleyişinin, sadece yapısal bir değişikliklesağlanamayacağını kabul etmekle birlikte, sivilleşme kapsamında gereklibir adım olarak, Genelkurmay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı'nabağlanmalıdır.
-Savunma harcamalarının denetimi Sayıştaytarafından etkin bir biçimde yerine getirilmelidir. Savunmaharcamalarının özelliğinden kaynaklanacak ve olağan görülebilecekgizlilik önlemlerinin alınması ile birlikte, savunma harcamaları TBMMPlan ve Bütçe Komisyonu tarafından da sıkı bir biçimde incelenmeli vedenetlenmelidir.
-Yüksek komuta kademesine atamalar Türk SilahlıKuvvetleri'nin göstereceği belli sayıda aday arasından sivil otoritetarafından gerçekleştirilmelidir. Yüksek komuta kademesinde atamayetkisi silahlı kuvvetler ve sivil otorite arasında paylaşılmalıdır.Katılımcıların bir kısmı, Yüksek Askeri Şura'nın anayasal bir organolmaktan çıkarılmasını önermiştir.
-Cumhurbaşkanının rolünün parlamenter sisteme uyarlanması çerçevesinde, Devlet Denetleme Kurulu kaldırılmalıdır.
-YükseköğretimKurulu yerine, üniversiteler arası planlama ve koordinasyondan sorumluyeni bir yapı kurulmalıdır. Bu kapsamda akademik özgürlükler veüniversitelerin özerkliği güvence altına alınmalıdır.
TÜSİAD'ın yeni anayasa önerisiyle ilgili gerçekleştirilen yuvarlak masa toplantılarının 22 katılımcısı şu isimlerden oluştu:
''Prof.Dr. Sibel İnceoğlu, Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu, Prof. Dr. Ergun Özbudun,Prof. Dr. Mithat Sancar, Yrd. Doç. Dr. Abdullah Sezer, Prof. Dr. TurgutTarhanlı, Prof. Dr. Nur Vergin, Prof. Dr. Serap Yazıcı, Dr. HasanErsel, Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, İlter Türkmen, Doç. Dr. SultanUzeltürk, Dr. Müge Ayan Ceyhan, Prof. Dr. Ali Çarkoğlu, Dr. Tarık ZiyaEkinci, Ümit Fırat, Fikret Toksöz, Prof. Dr. Mehmet Salih Yıldırım,Prof. Dr. İştar Gözaydın, Prof. Dr. Arus Yumul, Av. Kazım Genç ve İvoMolinas.''

22 Mart 2011